Eindelijk meekijken over Mata Hari's schouder

LEEUWARDEN - Yves Rocourts ogen glinsteren wanneer hij in een zonovergoten Leeuwarden door dezelfde straten loopt als de 19e-eeuwse vrouw die hem zo fascineert: Margaretha Zelle, of liever Mata Hari. Al wandelend vertelt Rocourt honderduit over zijn onderzoek en bevindingen over haar. In het kader van Leeuwarden-Fryslân 2018 stelt hij voor het Fries Museum een tentoonstelling samen over Mata Hari.

Verderop is het beeld van de mysterieuze Friezin al te zien, voor haar geboortehuis op Kelders 33. ,,Haar levensverhaal heeft gewoon alles: romantiek, verraad, moed, glorie, verlies en mysterie. Dat alles maakt het waard om keer op keer te vertellen.’’ En dat doet Leeuwarden, vanaf oktober dit jaar tot april 2018. Met de tentoonstelling ‘Mata Hari, de mythe en het meisje’ geeft het Fries museum het compleetste beeld van de veelbesproken vrouw tot nu toe.

De uit Leiden afkomstige conservator Rocourt, die meewerkte aan een documentaire over Mata Hari, werd in 2015 ‘ingevlogen’ om zich twee jaar te richten op Mata Hari en de grote expositie samen te stellen. ,,Dat de tentoonstelling zo compleet is, komt onder andere door de bruiklenen uit Engeland en Frankrijk.” Honderd jaar geleden werd Mata Hari gefusilleerd door de Franse krijgsmacht op verdenking van spionage voor het Duitse leger. Dit jaar worden de archieven met gerechtsdossiers geopend. ,,Eindelijk kunnen we meer lezen over haar veroordeling.”

Of daarmee dan eindelijk de vraag wordt beantwoord of Mata Hari nou echt dubbelspionne was of niet? Rocourts glimlacht. ,,Er staan interessante dingen in, maar één van de grootste krachten van Mata Hari in deze tijd, is misschien wel dat ze nog steeds door mysterie omhuld wordt. En daar hebben de dossiers geen verandering in gebracht.”

Liefdevol

Rocourt staat stil voor het pand waarin de kleine Margaretha op 7 augustus 1876 voor het eerst haar ogen opendeed. ,,Dat de tentoonstelling in de stad wordt gehouden waar ze heeft geleefd is natuurlijk prachtig. Hier zo lopen, brengt het ook voor mezelf meer tot leven.” De historicus heeft tijdens het samenstellen van de expositie een voor hem nieuwe kant van Mata Hari ontdekt, vooral door het geboorteboek en dertien andere persoonlijke objecten die het Fries Museum in maart op de kop tikte.

,,Ik kende haar als de vrouw die haar dochter achterliet voor een exotische danscarrière in Parijs. Maar in dat boek schrijft ze heel liefdevol over haar dochter en (jong gestorven) zoontje. Warm en moederlijk. En dat is typerend voor de tentoonstelling: we laten niet alleen de betoverende, succesvolle en bij tijd en wijle dubieuze femme fatale Mata Hari zien, maar ook het meisje Margaretha, de dochter, de vrouw met een moeilijk huwelijk, de moeder. Het is voor het eerst dat een tentoonstelling die nuance zo duidelijk aanbrengt. Daarom hoort dit internationale verhaal thuis in Leeuwarden-Fryslân 2018.”

Hij kijkt op naar de zinnelijk dansende Mata Hari. ,,Je kunt films over haar kijken, boeken over haar lezen, dingen over haar opzoeken, maar zo dicht bij Mata Hari als tijdens deze expositie, ben je nog nooit geweest. Alle documenten en spullen die ze zelf heeft gemaakt of aangeraakt, zoals haar eigen plakboeken met foto’s en krantenknipsels, kun je bekijken. Het is alsof je over haar schouder meekijkt.”

,,Zo dicht mogelijk bij de waarheid over Mata Hari komen. Dat doen we met deze tentoonstelling”, vertelt historisch onderzoeker Hans Groeneweg. Hij onderzoekt de bronnen en foto’s die in de tentoonstelling te zien zijn om erachter te komen wat waarheid en wat fictie is. ,,Natuurlijk vertelt de expositie ook het verhaal van de mythe Mata Hari. Die kant hoort erbij. Maar ik heb ook hele andere kanten van de persoon Margaretha Zelle leren kennen. Door al het onderzoek is ze voor me gaan leven. En ik hoop dat precies dat ook bij de bezoekers gaat gebeuren.” Groeneweg vindt het erg bijzonder om aan een project mee te werken waarin meer materiaal over Mata Hari dan ooit samenkomt. ,,Dit is één van de mooiste klussen die ik ooit heb mogen doen.”

Tekst Martine van der Steege.

Hoofdsponsors
Hoofdsponsors
Businesspartners
Initiators