De blauwe wonderplant

Kleding, meubels, olie, servies, hechtdraad, fietsen… Vlas is een veelzijdige plant, waarbij tijdens de verwerking ervan niets verloren gaat. De mens verbouwd de blauwe bloeier al zesduizend jaar. Ooit stond de kust van Fryslân langs de zeedijk er vol mee. Door de opkomst van goedkopere synthetische stoffen en katoen dreigt het ambacht van vlasverwerking in de vergetelheid te raken. Reden voor kunstenares Nynke Runia om samen met It Erfskip van Leeuwarden-Fryslân 2018 de vlasroute langs de noordkust van Fryslân nieuw leven in te blazen. Follow the Blue Line.

Op de weg van Marrum via Ternaard naar Ee zijn verschillende locaties die meedoen aan de route die vanaf begin juni te volgen is. ,,In mijn atelier in Blija geef ik workshops in het bedrukken van textiel met natuurlijke materialen”, zegt Nynke. Verderop kunnen bezoekers vlasbewerkingmachines in een aardappelloods bekijken en in het Vlasmuseum ‘t Braakhok in Ee zijn demonstraties vlasverwerking. In Herberg de Waard van Ternaard eten gasten van vlasservies dat in een beperkte oplage wordt gemaakt. De hele vlasroute is zo’n 35 kilometer lang en op verschillende manieren binnen één dag af te leggen.

Follow the Blue Line heeft een dubbele betekenis. ,,Vlas bloeit blauw”, legt Nynke uit. ,,Ik wilde langs de hele kust een lijn te maken van vlas, zodat je de blauwe lijn kan volgen langs locaties waar iets met vlas te doen is. Helaas is dat onmogelijk omdat de plant maar één dag bloeit. Maar als je op Google een route invult, krijg je alsnog een blauwe lijn. Een modern alternatief.”

,,In België en Normandië wordt veel vlas verbouwd. Al mijn linnen haal ik dan ook uit die regio. Hoe mooi zou het zijn als ik dat hier uit de buurt kan halen? Het Vlasmuseum wordt gerund door vrijwilligers die vroeger met vlas hebben gewerkt. Zij willen graag hun kennis overdragen om het ambacht te behouden.”

Nynke wil jongeren bewust maken waar hun kleding vandaan komt. ,,Het is misschien heel ideologisch, maar we mogen ons best bewust zijn van hoe wij leven. Gelukkig zie je de laatste jaren een kentering. Mensen worden zich bewust van wat zij kopen en duurzaamheid is belangrijk. Vlas is super duurzaam.” Van de steel worden vlasvezels gemaakt die gebruikt worden in linnen, maar ook in de chirurgie als hechtdraad of in carbon fietsen en auto-onderdelen. Het zaad uit de bollen is lijnzaad en wordt voor voedingsmiddelen en lijnzaadolie gebruikt. ,,Voor de verbouwing van vlas hoeft ook geen mest of bestrijdingsmiddel gebruikt te worden. Het is dus volledig biologisch.”

Het idee van Follow the Blue Line is al in 2014 ontstaan. ,,Ik exposeerde in Museum Dokkum met linnen. Daar ontstond het idee om een route met exposities over vlas te maken. Leeuwarden-Fryslân 2018 was de stok achter de deur om dit te realiseren. Het ambacht bleek al erg te leven onder de gemeenschap, zoals meneer Sterk die al vlasbewerkingsmachines in zijn schuur had staan en deze graag wil laten zien. Ik ben benaderd door It Erfskip voor het maken van een vlassouvenir en nu heb ik de hele vlasroute aan de organisatie overgedragen. Ik zie 2018 als een pilot voor mogelijk een permanente route langs de kust. Een stuk nalatenschap van Culturele Hoofdstad.”


Tekst: Mark Grupstra / foto's: Wietze Landman

Hoofdsponsors
Hoofdsponsors
Businesspartners

Initiators