,,In de Tweede Wereldoorlog zaten hier veel onderduikers”

,,Ik ben vandaag uw schipper”, begint Ulbe Postma van Alde Feanen deze nachtvaart van achter het roer van de sloep. Rond half tien ‘s avonds passeert de boot het startpunt van De 100 van Eernewoude, een klassieke schaatsrace op De Alde Feanen. Aan het eind van juli is er geen spoor van ijs te bekennen op de wateren van dit nationaal park. Aan bakboordzijde dobbert het beeld van drie schaatsers: winnaars van de tocht. Met de zonsondergang aan stuurboordzijde glijdt de sloep richting de wildernis.

Ulbe organiseert sinds 2015 in de zomermaanden nachtvaarten onder de naam ‘Beleef de Nacht”. ,,Toen ik hoorde dat Leeuwarden en Fryslân Culturele Hoofdstad van 2018 zijn, ben ik gaan nadenken wat ik daarmee zou kunnen doen. Het nationaal park is prachtig, helemaal bij zonsondergang en in de nacht. Alleen een ervaren schipper kan rond die tijd varen, dus mensen die zelf een bootje huren kom je dan niet snel tegen.”

Ulbe is alvast met nachtvaarten begonnen om te kijken hoe het loopt. Bijna elke maandagavond tussen mei en september vaart hij met een volle boot het meer over, dus het gaat goed. ,,Ik doe dit puur omdat ik het leuk vind, zelfs met twee personen gaan we het water op. Ik vaar altijd met één boot met maximaal twaalf personen, anders wordt het te massaal.”

Inspiratiebron
Juist met weinig personen op pad gaan levert de mooiste avonden op, vindt de in gedachten verzonken schipper: ,,Laatst waren een moeder en zoon helemaal uit Doetinchem gekomen voor een tochtje. Zij waren de enige twee die voor die avond geboekt hadden, dan kun je ook niet afzeggen. Het zoontje zei toen op het eind: ‘Ik zou willen dat het altijd zo was’. Voor zulke reacties doe je het.”

Veel van de legendes en historische verhalen die de revue passeren, vertelt Ulbe uit eigen ervaring. Hij is geboren en getogen in het gebied en kent er bijna iedereen. ,,Ik leer veel van de mensen die meevaren. Ik heb regelmatig Friezen aan boord die veel van de regio weten. De verhalen die zij vertellen bewaar ik dan voor de volgende vaart.”

Onderduikadres
Het natuurgebied biedt aan weerszijden van het water vakantiehuisjes. Alleen per boot toegankelijk. Vroeger waren de wegen hier slecht en ging alles over het water. De boot vaart langzaam het bewoonde gebied uit, de wildernis in. De zon heeft zijn laatste stralen van vandaag laten schijnen. De eerste sterren worden zichtbaar: het is ongeveer tien uur ‘s avonds. Op een enkele tegenligger na, zijn we helemaal alleen op deze wateren.

De sloep draait een smalle vaart in, niet breder dan drie meter, met aan weerszijden riet zo hoog dat je slechts enkele meters ver kunt kijken. ,,In de Tweede Wereldoorlog verstopten veel onderduikers zich in dit riet”, Ulbe wijst naar de rietkraag. ,,Daar lag een boot vol onderduikers. Die werden verlinkt door een dorpeling. De boot werd overvallen, maar enkele onderduikers wisten het riet in te vluchten. De Duitsers schoten toen het riet kort en klein, maar dachten dat de vijand al op vijftig meter afstand was, ze schoten dus veel te hoog. Die jongens moeten zeven kleuren hebben gescheten toen de kogels over hun hoofd floten.”

De smid van Eernewoude
Naast spannende verhalen over het natuurgebied in oorlogstijd, passeren ook diverse sterke legendes de revue, zoals die van de Smid van Eernewâld. ,,Die schaatste op een dag van Eernewâld naar de bakker in Warten. Het waaide hard, waardoor er wakken in het ijs waren ontstaan. Toen de smid omkeek zag hij een schaduw die hem achtervolgde. Hij dacht dat er een schaatser achter hem zat. Even later keek hij nogmaals, de schaduw was er nog. Hij versnelde. Toen wij weer omkeek, gleed hij zo een wak in. Hij had echter zoveel snelheid gekregen dat zijn lichaam onder het ijs door schoot, zijn hoofd er nog boven. Hij was dus onthoofd. Bij het volgende wak kwamen beide weer bij elkaar en vroren weer vast. De smid schaatste verder richting Warten.”

Bij de bakker aangekomen ging de smid voor de oven zitten om zich op te warmen. Toen de bakker boven was, hoorde hij een bonkend geluid. Toen hij weer beneden kwam om te kijken, zat de smid daar onthoofd. Door de warmte van de oven was zijn hoofd weer van zijn romp af gesmolten.

Legacy
De rest van de zomer verhuurt Ulbe sloepen. ,,Ze liggen nu al klaar met de kajuit erop, zodat erop geslapen kan worden. Speciaal voor volgend jaar hebben we er meer, omdat het de perfecte combinatie is om een sloep te huren om naar één van de vele evenementen op of om het water te gaan. Ik verwacht dan ook extra drukte tijdens het Culturele Hoofdstadjaar. Ik zit erover na te denken na 2018 door te gaan met nachtvaren. Ik geniet er elke keer weer van.”

Nieuwsgierig naar meer legendes of geschiedenis van het natuurgebied? Boek de laatste kaarten voor dit jaar of kom volgend jaar! 

 

Tekst: Mark Grupstra / Foto's Wietze Landman

Hoofdsponsors
Hoofdsponsors
Businesspartners

Initiators