Swalkroute Alde Leie

1 uur 40 minuten (8,0 km)

Bij Alde Leie (Oude Leije) was oorspronkelijk de uitwatering van het oude land op de Middelzee. De westelijk gelegen vaart Oude Rijd was een g…

Lees verder

Bij Alde Leie (Oude Leije) was oorspronkelijk de uitwatering van het oude land op de Middelzee. De westelijk gelegen vaart Oude Rijd was een geul in die zee. In het dorp fietst of wandelt u dus over de oude middelzeedijk. Het was toen een niet geringe haven- en handelsplaats. De geheven accijns was hier rond 1520 honderd goudguldens, voor Harlingen was dat in dezelfde jaren 407. Toch was het niet een welvarende plaats, als uithoek van drie gemeenten had het grotendeels een arme en ruwe bevolking. In de zijstraat Oan 'e Slink herinnert nr 6 nog aan de vroegere cichoreifabriekjes, waar producten werden gebrand voor surrogaat koffie. Het oude dorpscafé ‘De drie gemeenten’ is naast een ontmoetingsplaats voor bewoners, een trekpleister voor toeristen. Het café ligt langs de Noordelijke Elfstedenvaarroute. Oude Bildtzijl is een dorp in het Bildt. Deze streek heeft een eigen identiteit en taal. In 1505 polderden arbeiders uit o.a. Zuid-Holland, Zeeland en Friesland de monding van de Middelzee in. De taal van de migranten werd vermengt met het Fries. Hierdoor ontstond het Bildts: een kruising tussen Hollands en Fries. Vroeger was hier de uitwateringssluis (syl) naar de Waddenzee. Die diende tevens als verbinding met de buitenwereld voor import en export. Er stond toen ook een havenkantoor, het zgn. Koningshuis. De naam Keuningstreek herinnert daar aan. Het was toen een voorpost van Froubuurt. Pas in 1948 kreeg Ouwe Syl de eigen dorpsstatus. Bezoekerscentrum Aerden Plaats, onder herberg De Witte Klok, is in gebruik als toeristisch informatiepunt en archeologisch steunpunt. Ook zijn er wisselende exposities over Bildtse kunst en cultuur. Toen de Nieuwe Bildtdijk aangelegd werd, moest ook de sluis van Ouwe Syl verlegd worden. Zo ontstond Nieuwe Bildtzijl of Nije Syl. Die heeft echter niet lang meer dienst gedaan, want in 1654 werden beide zijlen uit dienst genomen en was Ouwe Syl geen havenplaats meer. Tijdens deze Swalkrûte komt u langs het Klaine Kaizer Padsy. Dit wandelpad is vernoemd naar Gerrit Keizer (1874-1946). Deze inwoner van Oude Bildtzijl was aan het begin van de 20e eeuw wereldberoemd vanwege zijn lengte. De kleinste man ter wereld was echter veel meer dan een circusartiest. In Finkum staat een romaans kerkje van grote rode en gele baksteen uit de 13e eeuw. De noord en zuidzijde heeft fraaie laat- gotische ingangen uit eind 15e eeuw met verschillende vormen. Dwars door het dorp loopt de oude spoorbaan, dit is nu een fietspad. Halverwege Froubuurt (Vrouwenparochie) ligt het gezellige pleintje voor de kerk. Deze kerk uit ± 1670 heeft nog de oorspronkelijke klok uit 1602, die ook in de oorlog gespaard bleef. In de westgevel zijn 3 mooie gevelstenen zichtbaar. Aan de andere kant staan twee gerestaureerde panden: 't Honnegat (vroeger kachot?) en een oud weeshuisje. De Friese schrijver Waling Dykstra, werd hier geboren, ook dat huis (nr 21 van 'zijn' straat) werd gerestaureerd. In Froubuurtstermolen staat de enige van de vier graanmolens, die het Bildt vroeger had. Ze was in 1628 al in gebruik. De plaatselijke sauna heeft een bijzondere zoutwaterbron, deze bron is nog een restant van de oude Middelzee. In Noordwest Friesland liepen vroeger twee belangrijke tramwegen. Eén vanaf 1905 van Leeuwarden naar Stiens - Vrouwenparochie en verder over de dorpen naar Harlingen. De andere ging van Stiens verder over Hijum en een reeks dorpen naar Dokkum. Zowel voor goederen- als personenvervoer waren ze belangrijk voor het platteland. Voor de oorlog stopte het personenvervoer. Inmiddels is ook het goederenvervoer tussen Leeuwarden en Stiens gestopt

Lees minder

Beschrijving

Startpunt : Skilpaad
9036 MH Menaam