Ga naar inhoud
MAP
nl

Ga op in het cultuurhistorisch landschap van Friesland

Arbeid & Adel

Staten met parken als Engelse tuinen, kerken op eeuwenoude terpen, kaarsrechte meren dwars door moerasgebied; ons Friese landschap heeft veel van zijn kenmerkende uiterlijk te danken aan de eigenzinnige bewoners ervan. Of de adel er nu luxe staten bouwden, of turfstekers het land afgroeven op zoek naar gouden handel. De hand van de Fries zie je overal terug, als je maar weet waar je naar moet kijken. We nemen je mee terug in de tijd en laten je ontdekken hoe je volledig kunt opgaan in het cultuurhistorisch landschap van Friesland!

In verband met corona maatregelen kan de informatie op deze site onjuist zijn. 

Arbeid: Turfwinning in Friesland

Het landschap van Zuidoost-Friesland is op zijn zachtst gezegd opmerkelijk. Als je er middenin staat zie je moerassige grassen en molens om je heen, maar van bovenaf bekeken tekent zich een lijnenspel van slootjes en meren af. In de achttiende eeuw werd hier veen afgegraven; grond dat zich in de IJstijd ontwikkelde en uitstekende brandstof bleek. De Friezen maakten er handel van, en goed ook. In dit moerasgebied zijn tegenwoordig honderden plantsoorten te vinden, waaronder bijzonder zeldzame orchideeën.

Ontdek de impact van arbeiders op het Friese landschap

Friese ambacht

Een provincie met zo’n rijke geschiedenis kent vanzelfsprekend ook rijke ambachten. Hindelooper schilderwerk, Jouster klokken, Harlinger aardewerk, IJlster houten schaatsen, Burgummer klompen. Veel van deze ambachten zijn bewaard gebleven en worden nog uitgevoerd. De Friezen wisten wel raad met hout en klei. Ook zie je dit terug in enkele parkbossen, die ooit werden aangelegd voor de houtkap. Een mooi voorbeld is het Starnumanbos. Inmiddels uitgegroeid tot natuurbos met dichtbegroeide wandelpaden, maar in een groot deel tekenen afwatersloten kaasrechte lijnen tussen de bomen door. 

Ontdek zelf de Friese ambachten

Ervaar het zelf, overnacht in een knus arbeidershuisje

Terpen in Friesland

De turfwinning zorgde er ook voor dat eeuwenoude terpen werden afgegraven. Terpen ontstonden door de bewoning van mensen, die door afval en “nieuwbouw” steeds weer nieuwe grondlagen maakten. De bekendste terp is te vinden in Hegebeintum. Het is de hoogste terp van Friesland, maar met duidelijke invloed van veenafgraving. Aan de dorpskant is de terp grotendeels afgegraven tot rechte muren, waardoor lagen eeuwenoude grond de wand kleuren. 

Meer informatie

Adel: Zie hoe ze leefden

Kastelen, buitenplaatsen en landgoederen. In Friesland noemen we ze liever staten en stinzen. Op de honderden terpen van middeleeuws Friesland prijkte vaak een stins. Dit was een stenen toren met dikke muren, die bewoond werd en tegelijk als verdedigingstoren fungeerde. Er is slechts één Middeleeuwse stins bewaard gebleven: de indrukwekkende Schierstins van Veenwouden. Stinzen veranderen door de jaren heen vaak in staten en eigenaren bouwden er een woonhuis omheen, die uitgroeiden tot luxe, statige bouwwerken die bewoond werden door rijke of zelfs adellijke families. Dankzij hun kleurrijke geschiedenis en vaak bijzondere stinzentuinen en indrukwekkende gevels zijn ze stuk voor stuk de moeite waard om te bezichtigen.

Duik in de geschiedenis van de adel

Adel: Maria Louise. Prinses van Oranje, tante voor de Friezen

De roots van ons huidige Koningshuis liggen in Friesland. Zo, dat is eruit. We zijn er namelijk bescheiden trots op. Dit hebben we te danken aan Prinses Maria Louise van Hessen-Kassel. Door de Friezen Maaike Muoike genoemd. Twintig jaar lang nam ze de stadhouderlijke taken over, tot haar zoon, Willem IV, volwassen werd en in 1747 zijn macht flink uitbreidde. Wanneer hij en zijn vrouw overlijden, was hun zoon nog minderjarig en werd Maria Louise, ondanks haar hoge leeftijd, nog een keer regentes voor de Republiek der Zeven Verenigde Nederlanden en de machtigste vrouw van Nederland.

Ontdek de andere Friese landschappen

Duinen en dijken, bossen en stranden, meren en moerassen. Nergens anders vind je zoveel verschillende landschappen per vierkante kilometer als in Friesland. Ga op ontdekkingstocht en laat je verassen door één van de andere landschappen!

Schrijf je in voor onze nieuwsbrief

Ontvang het laatste nieuws, tips en aanbiedingen van Friesland.nl


Menselijke validatie is mislukt

Lees hier hoe wij omgaan met je gegevens