Eind april 1943 ontstond in Nederland een massale staking als reactie op het besluit van de Duitse bezetter om honderdduizenden voormalige Nederlandse militairen opnieuw in krijgsgevangenschap te sturen, in Friesland bekend als de zogenoemde 'Melkstaking.'
De beslissing van de Duitsers om voormalige militairen opnieuw in krijgsgevangenschap te sturen en hen in Duitsland te laten werken, leidde tot grote woede onder de bevolking. Vanuit een fabriek in Hengelo verspreidde de actie om te gaan staken zich razendsnel door het land, waarna uiteindelijk meer dan 200.000 mensen het werk neerlegden.
De bezetter greep hard in en voerde al snel het standrecht in, waarbij mensen zonder uitgebreid proces konden worden geëxecuteerd. Ook in Friesland werd gestaakt; daar weigerden boeren nog melk te leveren, wat de actie de naam ‘melkstaking’ gaf.
Een van de deelnemers was boer Freerk Wijma uit Sumar. Toen Duitse agenten ontdekten dat hij geen melk had geleverd, probeerden ze hem mee te nemen. Wijma weigerde en werd daarop op zijn eigen erf neergeschoten, waaraan hij later die dag overleed.
De staking werd neergeslagen, maar wordt achteraf gezien als een belangrijk keerpunt: vanaf dat moment groeide de bereidheid van Nederlanders om zich actief tegen de bezetter te verzetten.
