De Soarremoarsterpolder is niet toegankelijk, maar van een afstand goed te overzien. Vanaf Nes naar De Feanhoop fietst je over de Soarremoarre langs It Kathûs, een prachtige Friese stelpboerderij, en de kruidenrijke weidevogelgraslanden.
Veenlandschap met een laagje klei
Het gebied dat we nu kennen als Soarremoarsterpolder heeft een boeiende geschiedenis die teruggaat tot de zevende en achtste eeuw. In die tijd werd het beïnvloed door de aanwezigheid van de Middelzee, en de Boarn fungeerde toen als een getijdenrivier. De getijdenwerking liet een dunne laag klei achter in de kreken, maar deze laag klonk later minder in dan het veen eromheen. Hier zien we vandaag de dag nog steeds de overblijfselen van, als ‘spataderen’ in het boerenland. Deze inversieruggen, zoals ze worden genoemd, zijn opmerkelijk goed bewaard gebleven en vormen een uniek kenmerk van het landschap.
Het zuidelijk moeras
De pioniers van die tijd trokken steeds dieper het hoogveenmoeras in via de Boarn om het ruige en onontgonnen land te cultiveren. Om het metersdikke hoogveen te ontwateren, groeven ze ontwateringssloten. Deze sloten zorgden ervoor dat het veen versneld inkromp en bewoonbaar werd. Het gehucht en de polder waartoe de boerderij behoort, staan bekend als Soarremoarre, wat letterlijk vertaald ‘het zuidelijk moeras’ betekent.
Samenwerking met boeren
Het land is generaties lang goed onderhouden door boeren als ‘fûgeltsjelân’. It Fryske Gea zet deze vruchtbare samenwerking voort door nu samen te werken met de nieuwe generaties boeren om het land verder te ontwikkelen tot een waar weidevogelparadijs in Fryslân. De keuze voor extensieve, biologische, of biologisch-dynamische bedrijfsvoering door boeren uit Nes en omgeving, sluit goed aan bij de behoeften van dit weidevogelland. It Fryske Gea verpacht de grond daarom aan die boeren. Het veenlandschap met een laagje klei, gecombineerd met een hoge waterstand, kruidenrijk grasland en zorgvuldig weidevogelbeheer, maakt de grond aantrekkelijk voor grutto, kievit, tureluur en andere weidevogels.
Historische stelpboerderij It Kathûs
Alles waar It Fryske Gea voor staat, komt samen in It Kathûs. Gelegen aan de Sodumerdyk, in het veenweidegebied ten noordoosten van Nes, in het stroomdal van de Boarn. De Friese stelpboerderij uit 1904 was vroeger één van de kloosterboerderijen in de omgeving, en heeft een hoge monumentale en cultuurhistorische waarde. Het erf en het omliggende grasland dragen sporen van een geschiedenis die teruggaat tot de middeleeuwen.
