Geschiedenis
Aan de rand van de vroegere Middelsé was aan de uitmonding van een zeeslenk, dus eigenlijk op natuurlijke wijze, het gehucht ” De Leije” ontstaan. In de loop van de vijftiende eeuw groeide de nederzetting uit tot een voor de omgeving niet geringe haven en handelsplaats. De dorpsnaam De Leije hield verband met de zeearm of zeestroom, “de Leije” genaamd, en de plaatselijke uitwateringssluis de Leije Zijl.
Inpoldering van de Middelsé
Door de steeds verder optrekkende inpoldering van de Middelsé veranderde hier de toestand. De havenactiviteiten en de werkgelegenheid namen af. Bij de aanleg van de Oude Bildtdijk, van 1505 tot 1508, verplaatste de haven en de buitenzijl of sluis zich naar ( Oude ) Bildtzijl. De naam De Leije veranderde in Oude Leije met een binnenhaven en een binnenzijl.
Na de aanleg van de Nieuwe Bildtdijk in 1655 verviel de betekenis van de Leije Zijl met haven. Uit de tijd van de inpoldering stamt ook de nu nog bekende naam “Balkeind”. Dit was een benaming voor een vaste brug of badding aan het einde van een weg. Dit was in de Leije het geval halverwege de huidige Langedijk.De Balkeindster brug en de Balkeindster poldermolen bevonden zich op de grens tussen oud en nieuw land.
Na de inpoldering bevoeren nog wel beurt- en vrachtschepen de omgeving met handelswaar. In de loop der jaren werd ook veel vruchtbare terpaarde uit de omgeving ( zoals van Mariëngaard ) verscheept om de lage landen en de zandgronden hiermee aan te vullen. De terpen hadden immers afgedaan, omdat de beschermende taak werd overgenomen door tussen land en water kleiruggen op te werpen tegen het geregeld dreigende water.
Klooster Mariëngaard
Het inpolderen en het aanleggen van zeeweringen was monnikenwerk. Deze werkzaamheden werden hier verricht door de inzet en de ontwikkelingen van de bewoners van het beroemde Mariëngaarder Klooster, gelegen aan de oude weg tussen Oude- Leije en Hallum. Dit klooster werd in 1163 gesticht door Fredrik van Hallum en heeft veel invloed gehad op de ontwikkeling van de omgeving. Onder dit klooster hoorden veel andere kloosters uit de wijde omgeving. Ook behoorde hiertoe een kapel op De Leije, waarvan de plaats onbekend is gebleven. Tijdens de hervorming werd in 1580 het klooster opgeheven. Restanten hiervan bleven bestaan tot in de negentiende eeuw. Nu rest er nog slechts een gedenksteen ter nagedachtenis aan een rijk verleden.Deze steen is te vinden aan de oprijlaan naar de – op de plaats van het klooster gebouwde – boerderij, thans Mariëngaarderweg 45.
