Rond 1900 kende het dorp Fochteloo nog een vijftal boerderijen van het zgn. type Hallehuis (vroeger vaak aangeduid als Saksisch), de meeste toen nog in de oorspronkelijke vorm uit de 18e eeuw. Dit was nog het laatste bewijs dat de vroegere landbouwers van Drentse oorsprong waren. Nu kent Fochteloo nog één exemplaar van dit type (bouwjaar 1708), echter niet meer in originele staat.
De kavels (uitgangen) liepen van oudsher van de veenscheiding tot aan het Diep (nu Grootdiep). Bij elke boerderij hoorde een groot gedeelte woeste grond. Dit werd benut voor het steken van plaggen en turf en het hoeden van schapen. Midden negentiende eeuw had Fochteloo nog 2000 schapen in 5 kudden. In 1927 stond er nog een schaapskooi aan dit Zuideinde (linker foto).
Tot 1910 kende Fochteloo alleen zandwegen. In dat jaar werd besloten, mede door lobby van Dorpsbelang Fochteloo, de weg van Oosterwolde tot de Mardijk aan het Zuideinde te verharden. In 1912 werd ook het gedeelte vanaf de Mardijk tot aan de weg naar Appelscha verhard. Iets verderop loopt de niet meer in gebruik zijnde oorspronkelijke toegangslaan van Willemstad en Fochteloo naar Appelscha (zie houten slagboom net voor de bocht, rechts). Enkele jaren later volgde verharding van het Noordeinde en de Knolle. Ter viering van de verharding van uiteindelijk alle ontsluitingswegen werd op Hemelvaartsdag 1920 het grote straatwegfeest gehouden. Met versierde wagens werd voor de kinderen een tocht gemaakt via Oosterwolde en Appelscha.
Jacobahoeve
Achter dit informatiepaneel was vroeger een “uitgang” in bezit van Hendrik Reinders. Niet alleen won hij turf, hij plagde ook heide voor in de schapenstal en verbouwde boekweit.
Reinders kreeg te maken met het in cultuur brengen van onrendabele dunne veenlagen door de Ontginningsmaatschappij N.V. De Drie Provinciën, begonnen rond de eeuwwisseling naar de 20e eeuw en jaren daarna. Daarbij werd de Fochtelooërveenweg aangelegd en de Reinders Wiek gedempt. Tijdens de herverkaveling werd hier de nieuwe Jacobahoeve gebouwd (1925, genoemd naar zijn vrouw Jacoba).
