Hemelsbreed honderd meter van de Johanneskerk vind je in Oosthem nog een godshuis: de Gereformeerde Kerk (tegenwoordig ‘t Anker) uit 1897. Zo fors als de eerste uitviel, zo klein en bescheiden is deze kerk. ‘t Anker is een bijna zakelijke verschijning met nauwelijks opgesmukte baksteengevels, dito rondboogvensters en gekroond met een kort torentje. Het gebouwtje is slechts vier traveeën lang, wat ongeveer het formaat is van een twee-onder-een-kapwoning.
De bouw van deze kerk hing samen met de Doleantie (van ‘dolere’, Latijn voor klagen), een laat 19e-eeuwse beweging van protestantse gelovigen die zich beklaagden over misstanden in de Hervormde Kerk. Onder leiding van dominee en staatsman Abraham Kuyper draaide de onvrede in 1886 uit op een kerkscheuring en het ontstaan van de Gereformeerde Kerk. Ook de dolerenden in Oosthem braken met de Hervormde Kerk en konden daardoor niet meer in de Johanneskerk terecht. In 1897 kochten ze voor 228 gulden een klein lapje grond aan de ‘rijdweg’ door het dorp. Johan Spijksma, een aannemer uit IJlst, ontwierp het kerkje en bouwde het met een lokale vakgenoot. Tussen de aankoop van de grond en de ingebruikname van de kerk verstreken krap vier maanden.
Een verrassing die binnen op je wacht is het prachtig gerestaureerde orgel. Het werd in 1840 gebouwd voor de Doopsgezinde Kerk in Heerenveen, maar is sinds 1900 hier in Oosthem te bewonderen. De voormalige Gereformeerde Kerk is niet meer als kerk in gebruik en doet sinds 2008 dienst als ‘kerkelijk centrum’.
