Locaties
409 t/m 432 van 5668 resultaten
-
Koning Redbad | Beeldenroute Olterterp
Koning Redbad | Beeldenroute Olterterp
-
bij Wente
bij Wente
-
De Buorren Twa
De Buorren Twa
-
Boutiquehotel & Grandcafé 't Gerecht - Junior Suite
Boutiquehotel & Grandcafé 't Gerecht - Junior Suite
Direct boekbaar
-
Reekers Watersportbedrijf Woudsend
Reekers Watersportbedrijf Woudsend
-
Psychiatrische zorg in oorlogsomstandigheden
Psychiatrische zorg in oorlogsomstandigheden
Het Psychiatrisch Ziekenhuis (de PZ) in Franeker was en is een begrip in Friesland. Tijdens de bezetting moest het, naast de achthonderd eigen patiënten, ook bewoners van twee andere instellingen onderdak bieden. De bezetters hadden hun gebouwen gevorderd. Ook andere oorlogsslachtoffers, waaronder evacués uit Limburg, werden opgevangen en verzorgd. En was de TBC-afdeling een ideale plek voor onderduikers.
In de laatste oorlogsmaanden voorzien de keukens van het ziekenhuis al die mensen, en ook nog een groot deel van de Franeker bevolking, van eten.
In 1930 is ten westen van de stad een gloednieuwe en moderne huisvesting verrezen, Groot Lankum genaamd. Het oude onderkomen in de binnenstad (het “Binnengesticht”) blijft daarnaast ook in gebruik. De behandeling van psychiatrische aandoeningen staat nog in de kinderschoenen, medicijnen zijn er nog niet. Patiënten liggen de hele dag in bed, niets te doen.
Het ziekenhuis heeft een TBC-afdeling, die vanwege het besmettingsgevaar geïsoleerd is van de rest van het gebouw. Dat maakt het een perfecte onderduikplaats, de bezetter staat niet te trappelen om daar te controleren . . .
Het is februari 1943 als de Duitsers het Psychiatrisch Ziekenhuis Vogelenzang in Bennebroek vorderen. 369 Patiënten en 100 medewerkers moeten weg en worden met treinen naar Franeker overgebracht. De Franeker patiënten uit het Binnengesticht verhuizen naar de grote zolderverdieping van het nieuwe Groot Lankum, om plaats te maken voor de gasten. De ruimte is veel te krap, maar er is geen keuze.
Als de geallieerde opmars het zuiden van Nederland bereikt, stagneert het front en is vooral de provincie Limburg een tijdlang strijdgebied. Bewoners moeten worden geëvacueerd. In januari 1945 arriveert een trein vol mensen uit Roermond en omgeving na een barre reis verzwakt en hongerig in Franeker. Voordat ze kunnen worden ondergebracht bij gastgezinnen in de omliggende dorpen, worden ze door de medewerkers van de PZ verzorgd en van eten voorzien. Zieken worden opgenomen in het toch al overvolle ziekenhuis.
Alsof het allemaal nog niet moeilijk genoeg is, komen er op 27 maart 1945 ook nog eens 528 patiënten met hun verplegers van het Psychiatrisch Ziekenhuis Dennenoord uit Zuidlaren bij. De panden daar moeten op last van de bezetters op stel en sprong worden ontruimd, want er moet een Duits noodhospitaal in worden gevestigd. De keukens van de PZ moeten alle zeilen bijzetten om de vele monden te voeden. Gelukkig is men eerder al begonnen met het verbouwen van grote hoeveelheden groenten op de terreinen en worden er veertig varkens gehouden voor de vleesbehoefte. Boeren uit de omgeving leveren aardappelen en rapen. Per dag gaat er 3600 kilo aan aardappelen doorheen.
In de allerlaatste dagen voor de bevrijding van Franeker, die uiteindelijk op 15 april plaatsvindt, komt er nog een Duitse order om de PZ te ontruimen, om plaats te maken voor gewonde Duitse soldaten. Maar zover komt het niet meer, de Canadese bevrijders zijn al in aantocht en de bezetters vertrekken halsoverkop.
Een televisiedocumentaire van Omrop Fryslân (deels Friestalig) over de PZ in oorlogstijd ziet u hier.
-
-
Thús
Thús
-
Wandeling met gids Lemmer
Wandeling met gids Lemmer
Direct boekbaar
-
Speelbos Joure
Speelbos Joure
-
Fun4rent
Fun4rent
-
Zwemplaats Earnewâld
Zwemplaats Earnewâld
-
Ryckolt bij de Draai
Ryckolt bij de Draai
Het is in het jaar 1830 bij de turfopslag in Katlijk.
Ryckolt veegde het zweet van zijn voorhoofd. Hij was de hele ochtend bezig geweest met het laden van turf in de praam en de schipper hielp met het keren van de schuit. Hij had honger gekregen.
De praam kwam leeg aan uit De Knype en werd opnieuw geladen met turf uit Katlijk. Bij het laden werden de turven opgestapeld in de bekende vorm van een 'stok'. Katlijkers, die de turf hadden afgegraven, brachten de turven met paard en wagen naar deze opslag. Daar bouwden ze een zogenaamde 'stok' van turf. Eén stok, wist Ryckolt, bevat 16 turven op de grond met 22 turven er bovenop gestapeld, wat neerkomt op 352 turven. Er lag (en) al een flink aantal van dergelijke stokken klaar om in de praam geladen te worden.
Vanmorgen moest hij 10 stokken laden, wat betekent – even rekenen… Ryckolt had op de winterschool leren rekenen, want de sommen van de schoolmeester gingen vaak over het tellen van turf.
Acht hopen turf, 1 dag werk en 15 stokken werden verkocht aan 5 schippers. Hoeveel moest ieder aan de schipper betalen?
Om alle turf in de praam te krijgen had Ryckolt een goede schipper en een ervaren veenbaas nodig. Dat was vandaag niet het geval. De veenbaas had de hopen turf al een paar keer verkeerd gemeten, waardoor enkele turfstekers boos waren geworden. Turfstekers moeten ook kunnen tellen, omdat veenbazen ter plekke het aantal turven uitbetalen. Deze veenbaas kwam van Gorredijk en Ryckolt kende alleen zijn naam: Venema. Hij realiseerde zich opeens dat Venema al lang in de herberg was. Gisteren ook en ja, eergisteren ook. Venema zou vast weer naar drank ruiken.
Schafttijd! En verdorie, Venema was nog steeds niet te zien. Ryckolt zag de boerenarbeiders al naar de keuken van deze vicarie-boerderij lopen. De dienstmeisjes dienden het eten op, maar de boerin zat nog steeds met Venema achter de tafel met sterke drank.
-
-
Fietsverhuur Hollema
Fietsverhuur Hollema
-
Zwembad De Klomp
Zwembad De Klomp
-
Skrins
Skrins
-
Camping it Krúswetter - Appartement Sweltsje
Camping it Krúswetter - Appartement Sweltsje
Direct boekbaar
-
Makkumerwaarden
Makkumerwaarden
-
Lutz Watervilla's - Wettervilla Ien
Lutz Watervilla's - Wettervilla Ien
Direct boekbaar
-
Bootverhuur Eernewoude
Bootverhuur Eernewoude
-
Pleintafel it Wâlhout
Pleintafel it Wâlhout
-
Kerk & Kroeg van Langezwaag
Kerk & Kroeg van Langezwaag
-
St. Clemenskerk Ameland
St. Clemenskerk Ameland
-
Zijda Yachting - Kimberly
Zijda Yachting - Kimberly
Direct boekbaar
-
E-bike oplaadpunt - Waterski- en wakeboardbaan
E-bike oplaadpunt - Waterski- en wakeboardbaan
