Locaties
73 t/m 96 van 6090 resultaten
-
Waterbeleefroute Beestenbende: De terp van Beetgum
Waterbeleefroute Beestenbende: De terp van Beetgum
Wie vandaag door Bitgum wandelt, ziet niet alleen een dorp en een kerk, maar ook de sporen van eeuwenlange strijd tegen het water.
De Sint Martinuskerk in Bitgum heeft een voornaam plekje op de resten van een voormalige terp. Daardoor staan de kerk en het kerkhof nog altijd nét iets hoger dan de rest van het dorp. Wonen op heuvels van aarde, daar zijn ze in dit gebied al heel vroeg mee begonnen. In de Romeinse tijd omschreef de schrijver Plinius (1e eeuw na Christus) de terpbewoners in het noorden van ons land al als ‘een ongelukkig volk op heuvels’. Verwonderd noteerde hij: “Zij lijken op zeevaarders, wanneer de zee het land overstroomt, en op schipbreukelingen, als het water is teruggeweken en zij rondom hun hoogten de vissen najagen.” In eerste instantie woonden de mensen in Westergo – zo heette het gebied\n aan deze kant van de Middelzee - op stukjes land die van nature hoger lagen: kwelderruggen. Maar naarmate de zeespiegel steeg, moesten die dappere mensen toch zélf steeds hogere woonheuveltjes bouwen om de voeten droog te houden. Voor die woonhoogtes werden door de eeuwen heen allerlei namen gebruikt. Niet alleen terp - dat 'dorp' betekent - maar bijvoorbeeld ook 'wier', 'heem' of 'werth'. Die klanken hoor je nog vaak terug in de hedendaagse plaatsnamen. Op de kaart hieronder zie je allerlei soorten woonheuvels in Friesland. En die lege strook tussen alle hoogtes in, daar midden in de provincie? Dat is de plek waar vroeger de Middelzee lag.
-
-
Nero: coffee & foodbar
Nero: coffee & foodbar
-
Groepsaccommodatie Appelscha - Reidtèk
Groepsaccommodatie Appelscha - Reidtèk
Direct boekbaar
-
Slappeterp
Slappeterp
-
Polboten by Sailingcenter
Polboten by Sailingcenter
-
Baukje Schrijft
Baukje Schrijft
-
PlayGROÛND
PlayGROÛND
-
B&B Bij Lichtfontein
B&B Bij Lichtfontein
-
Golfclub Gaasterland
Golfclub Gaasterland
-
Yachtcharter "Turfskip"
Yachtcharter "Turfskip"
Tip
-
De Twirre
De Twirre
Duurzaamheidsinfo
-
Brouwerij Bjuster
Brouwerij Bjuster
-
Veerpont Fietspont De Deelen (Luinjeberd)
Veerpont Fietspont De Deelen (Luinjeberd)
-
Verzetsmonument WOII Bakkeveen
Verzetsmonument WOII Bakkeveen
-
FrieslandZeilen - Kajuitzeilboot Marieholm 26
FrieslandZeilen - Kajuitzeilboot Marieholm 26
Direct boekbaar
-
Duurswouderheide
Duurswouderheide
-
Bezoekerscentrum en VVV Heeg
Bezoekerscentrum en VVV Heeg
-
Eindpunt Museum Belvedere
Eindpunt Museum Belvedere
-
-
Rozengracht 15
Rozengracht 15
-
Natural Yachts - Nexus Revo 870 Cabrio-Mackerel
Natural Yachts - Nexus Revo 870 Cabrio-Mackerel
Direct boekbaar
-
WEC (Werelderfgoedcentrum Waddenzee)
WEC (Werelderfgoedcentrum Waddenzee)
-
Firdgum: terpen en zoden
Firdgum: terpen en zoden
(beluister hier het audioverhaal)
Stel je het jaar 700 voor. De dijk die je in de verte ziet, bestaat nog niet. Twee keer per etmaal stroomt de zee via geulen en prielen het land in. En tijdens de herfst en winter komt het water soms gevaarlijk dichtbij. Een ramp? Dat valt meestal mee, want de mensen wonen op heuveltjes die ze in de loop van de eeuwen hebben gemaakt: terpen. Het is de oudste manier om droge voeten te houden.
Dit dorp Firdgum bestond ook uit een aantal terpen, die op de hoger gelegen kwelderwallen waren aangelegd. Bij de kerktoren kun je goed zien dat er later afgravingen zijn geweest: de vruchtbare terpaarde werd in de negentiende eeuw duur verkocht.
De mensen die hier woonden leefden mét de zee. Die zee was wel een voortdurende bedreiging, maar het eindeloze komen en gaan van zout water bood ook kansen. Zo zorgde de zee voor vruchtbare landbouwgrond en een natuurlijk ophoging van het landschap rondom de terp, doordat er steeds laagjes slib achtergebleven als het water zich terugtrok.
Zulke laagjes slib kun je ook duidelijk zien in het door archeologen en vrijwilligers gereconstrueerde zodenhuis van terpbewoners, waarvoor zoden uit buitendijks land zijn gestoken. De zoden die terpbewoners voor hun gebouwen gebruikten waren sterk en compact, en bovendien voorhanden in de boomloze kuststreek. En, niet onbelangrijk: de zodenhuizen deden vermoedelijk in comfort niet onder voor houten huizen.
Dijken, in de verte te zien, zorgden er vanaf de elfde eeuw dat de zee definitief wegbleef. Lekker veilig. Maar de druk van de zee op het land neemt toe door de hoge dijken, en het land hoogt zich niet meer vanzelf op. Een dijkdoorbraak zal daarbij gigantische impact hebben. Misschien kunnen nog wat van onze voorouders leren, zeker met het oog op duurzaamheid en klimaatverandering.
Ingesproken door:
Jan Ketelaar werkt in woord en beeld. Zo schrijft hij teksten en gedichten, maar maakt ook sculpturen in zijn loods in Drachten. Ter gelegenheid van de 400-jarige betrekkingen tussen New York en Nederland organiseerde Joop in 2009 het New Island festival. Jan benaderde hem omdat hij vond dat zijn beeld "De staat van Nederland" daarheen moest. “Toen zei hij "goed plan, dat gaan we regelen" en sindsdien is er een samenwerking ontstaan. We waren vrienden zonder dat uit te spreken. Zonder Joop hadden de beelden niet in Holwerd gestaan.
Joop was een stille kracht en stimulator, hij hield worsten voor waar ik hard achteraan rende.”
Dit verhaal is onderdeel van de route Gemalen Verhalen van Sense of Place
-
-
De Roskam
De Roskam
Er is een tijd geweest dat er zich in Kollum maar liefst zestien etablissementen in de vorm van kroegjes, café’s, logementen en herbergen bevonden. De Roskam is daar altijd één van geweest.
Wie zich het Kollum van de vorige eeuw nog herinnert, ziet misschien zo het uithangbord van uitbater Bonne Hof nog voor zich: een bol mannetje, in zwembroek, met knalrode wangen. Het verhaal gaat dat Bonne Hof de planten voor zijn eigen gestookte kalmoesberenburg uit de Alde Swimmer plukte. In de jaren ’50 van de vorige eeuw was de Kollumer Beerenburg een populair drankje. Over zijn vader Sietse Jan gaat een ander verhaal; hij maakte de kroketten zo lekker dat men er zelfs voor uit Groningen en Leeuwarden voor naar Kollum kwam.Er zijn meer sterke verhalen die de ronde gaan over De Roskam. Tijdens een razzia in de Tweede Wereldoorlog zou notaris Wassenberg zich hebben verstopt op zolder, waarna hij met stoel en al door het plafond zakte. De chauffeur van toenmalig commissaris van de Koning Linthorst Homan, verloor zijn pet na een overnachting in 1952. Het werd als een groot schandaal aangemerkt, de pet moest wel gestolen zijn. Woest vertrok de commissaris uit Kollum. Uiteindelijk werd de pet gewoon gevonden en per koerier keurig nagezonden door de Kollumers.
-
-
Gedicht: Tin | Elmar Kuiper
