Fietslân: 100 kilometer langs Staten & Stinzen
In de Martenastins in Franeker, waar nu Museum Martena is gevestigd, bekijk je de tentoonstelling Fietslân, de eerste 100 jaar.
De Friese fietscultuur ontstond ooit rond de oude Staten en Stinzen, waar de Friese adel geld genoeg had voor een pleziermiddel als de fiets. Naast de Martenastins heb je tal van nog bestaande Staten en Stinzen in Fryslân. Deels in tact, deels ruïnes of alleen nog een stinzentuin of landgoed.
We nodigen je uit om het Fietslân van de 19e-eeuw écht te ervaren. Combineer je bezoek aan de tentoonstelling met een fietstocht! Stap op de fiets en rijd langs 100 kilometer erfgoed en cultuur. Fiets je met ons mee?
*De expositie Fietslân is tot eind augutus te zien in Museum Martena
Dit ga je zien
Museum Martena
In het mooiste stadskasteel, de Martenastins komt het verleden tot leven. Je maakt kennis met oud-bewoners, bekende Franeker, geleerde vrouwen (Anna Maria van Schurman) en de Academie van Franeker. Je mag kijken, voelen, ruiken, horen en proeven.
Sickema state
Net voor het dorpje Herbajum, rechts van de oude rijksweg tussen Franeker en Harlingen, staat het restant van het poortgebouw van de vroegere Sickema state.
Roptastate
Tussen Wijnaldum en Roptazijl fiets je langs Roptastate, een monumentale boerderij met herenhuis en fraaie tuin in landschapsstijl, ontworpen door tuinarchitect Lucas Pieters Roodbaard. De gevel keert zich van de weg af en de tuinkoepel en hangbrug maken het rijksmonument bijzonder.
Liauckamastate
Ten noorden van Sexbierum fiets je langs de voormalige Liauckamastate, ooit een verdedigbare stins van de adellijke familie Liauckama. De grote poort staat nog, wat je een inkijkje geeft in wat in een ver verleden van een van de grootste staten van Fryslân.
De Hege Wier
De Hege Wier is een stinswier aan de Ottemaleane met uitzicht op het dorp Sexbierum. In Friesland zijn er nog maar enkele voorbeelden van zo'n hege wier of stinswier te vinden.
Camstrastate
In Firdgum ligt de Camstrastins, waar ooit een stins van de familie Camstra stond. Delen van het oorspronkelijke gebouw gaan verstopt achter de muren van een boerderij, maar verhoogde grond, lanen en landschapselementen herinneren nog aan het voormalige landgoed.
Lautastate
In het dorpje Wier stond sinds de 12ᵉ eeuw een stins, later uitgebreid tot de chique Lautastate van de familie Lauta. Tijdens een boerenopstand in de 18ᵉ eeuw staken dorpsbewoners van Wier de state in brand. Als monument is er een stalen torentje verrezen waarop je informatie kunt vinden.
Hemmemastate
Aan de rand van Berltsum staat de oude poort van Hemmemastate, omgeven door het Hemmemapark. Deze poort herinnert aan de buitendijkse state die hier al in de 15ᵉ eeuw lag en eeuwenlang door de familie Hemmema werd bewoond. Vandaag de dag kun je je fiets voor de poort parkeren.
Hemmemapark Berltsum
Hemmemapark in Berltsum is een groene oase op de plek van de voormalige Hemmemastate. Wandel of fiets langs de vijver, uitkijktoren en voedselbos met fruitbomen. Een plek om te ontspannen, proeven en genieten van natuur en historie.
Landgoed Groot terhorne
Tussen Bitgummole en Bitgum fiets je over het terrein van Groot Terhorne, waar vanaf de 15ᵉ eeuw een versterkt huis stond, bewoond door Hessel van Martena, die ook de Martenastins in Franeker bouwde. Pas later werd het woonfort een state zoals wij deze nu kennen.
Stinze Stiens
.In en rond het dorp Stiens stonden in het begin van de achttiende eeuw zo’n tien states. Nu resteert er alleen nog een historische tuin met stinzenflora bij de dokterswoning. Deze tuin is aangelegd door Gerrit Vlaskamp en heeft nog steeds de oorspronkelijke padenstructuur en het originele reliëf.
Martenastate
Bij Koarnjum ligt Martenastate, een historisch stateterrein met landschapspark, grachten en oude lanen. In het voorjaar kleuren stinzenplanten het park. Langs slingerende paden ervaar je de rust van dit terrein, dat al sinds de 15e eeuw wordt bewoond.
Dekema State
Bij de oude terp van Jelsum ligt Dekema State, een middeleeuwse stins met omgrachte tuin. Hier wandel je langs stinzenflora en ervaar je de sfeer van een voornaam Fries familiehuis. Hein van Wageningen (1868-1944) woonde in de state. In 1889 deed hij mee aan een ‘wieler-wegwedstrijd’
Marssum, Hegedyk
Fiets je over de Hegedyk bij Marssum, dan valt de bijzonder wegwijzer meteen op. Dit ANWB-bord is één van de weinige historische wegwijzers die nog in Nederland te zien zijn.
Poptaslot
In Marssum fiets je naar het Poptaslot, dat officieel Heringastate heet. Het is een prachtig bewaard gebleven stins uit de 16ᵉ eeuw. Dr. Henricus Popta was advocaat in Leeuwarden en hij kocht het slot in 1687. Dankzij zijn testament blijft het landhuis met tuinen, gracht en hofje behouden.
Uniastate
In Bears ligt het terrein van Uniastate, ooit het woonhuis van de familie Unia (1529). De oorspronkelijke state werd rond 1756 afgebroken, maar de oude poort staat er nog en herinnert aan het verleden. Sinds 1998 markeert een stalen ‘luchtspiegeling’ de plek van het verdwenen huis.
Dronryp, Longbuorren
Fietsend door de landerijen aan de longbuorren, de weg tussen Hatzum en Dronryp, kun je even terugdenken aan de fietswedstrijden van vroeger. Bijvoorbeeld de ‘wielerwegwedstrijd’ die ooit langs deze weg passeerde, ergens in de zomer van 1889.
Veerpont Jacob Petrus (Dronrijp Dykshoek)
*Groepen kunnen op afspraak ook buiten de reguliere tijden worden overgezet. Voor informatie kunt u contact opnemen met Auke Talsma, 06 46 54 48 86
Botniastins
In de binnenstad van Franeker staat de Botniastins, een middeleeuwse stins die ooit toebehoorde aan de familie Botnia. Later werd het een woonhuis voor hoogleraren van de Universiteit van Franeker en nog later een weeshuis. Hier poseerde Klaarke van der Meer rond 1900 trots met haar nieuwe fiets.
Camminghastins
Rond 1500 stonden in het centrum van Franeker twee stinzen tegen elkaar aangebouwd, de Sjaerdemastins en Camminghastins. De Sjaerdemastins werd afgebroken, maar de dikke muur van de westelijke gevel is er nog altijd. Kom eens koffie drinken, want tegenwoordig huist er een konditorei.
Museum Martena
In het mooiste stadskasteel, de Martenastins komt het verleden tot leven. Je maakt kennis met oud-bewoners, bekende Franeker, geleerde vrouwen (Anna Maria van Schurman) en de Academie van Franeker. Je mag kijken, voelen, ruiken, horen en proeven.
- 05
- 96
- 16
- 17
- 54
- 43
- 33
- 80
- 47
- 21
- 42
- 36
- 36
- 01
- 81
- 02
- 75
- 98
- 54
- 09
- 03
- 94
- 87
- 10
- 23
- 61
- 76
- 76
- 77
- 39
- 59
- 60
- 70
- 65
- 74
- 67
- 24
- 49
- 87
- 09
- 09