7x Friese herfst highlights
De herfst trekt over Friesland. Bossen kleuren koper en goud, de wind krijgt weer wat meer praatjes en buiten ruikt het naar nat blad. Goede reden om je jas aan te trekken en op pad te gaan. Struin door het bos, zoek de Waddenkust op, duik een museum in of dwaal zonder strak plan door een Friese stad. We hebben zeven herfsttips voor je verzameld.
1. Struinen door de herfstbossen bij Appelscha
Trek stevige schoenen aan en duik het bos in bij Appelscha, waar het Drents-Friese Wold in de herfst volop kleur krijgt. De bladeren kleuren geel, rood en bruin en op de bospaden kraakt het onder je voeten. Je kunt hier uren wandelen of op de fiets stappen en zelf bepalen hoe ver je gaat. Wie wat hogerop wil, loopt richting de Bosbergtoren. Deze toren is 33 meter hoog en staat boven op een 20 meter hoge stuifduin.
Vanaf de top kijk je ver uit over het landschap van Friesland, Drenthe en Groningen. Daarna wandel je zo weer het bos in, waar brede lanen en smallere paden elkaar afwisselen. Neem onderweg vooral de tijd om een afslag te pakken die er interessant uitziet. Met een frisse neus en modder onder je schoenen smaakt de herfst hier precies zoals hij hoort. Appelscha is zo’n plek waar je makkelijk langer blijft dan je vooraf had bedacht.
2. Dwalen tussen kunst en bomen in Park Vijversburg
In Park Vijversburg in Tytsjerk kun je gerust een tijdje zonder vast plan rondlopen. Het park is ruim 30 hectare groot en bestaat uit historische tuinen, oude bomen, waterpartijen en moderne landschapskunst. Kronkelende paden brengen je steeds weer naar een ander stukje van het park. Onderweg kom je langs Villa Vijversburg, kunstwerken en de bekende grot.
De verschillende parkdelen hebben elk hun eigen sfeer en geven je genoeg reden om nog een extra rondje te lopen. In de herfst zorgen de bomen voor warme kleuren en ligt het pad vol bladeren. Juist dan komen de oude lanen en bijzondere vormen van het park mooi naar voren. Kijk onderweg ook eens voorbij het hoofdpad, want daar begint vaak het leukste stukje. Je kunt hier rustig wandelen en tegelijk steeds iets nieuws tegenkomen. Vijversburg past goed bij een herfstdag waarop je zin hebt in natuur, kunst en een beetje dwalen.
3. Herfstkleuren zoeken in Oranjewoud
Oranjewoud is in de herfst een fijne plek om een paar uur te voet te verkennen. Lange lanen, bossen, parken en landhuizen vormen samen een parklandschap waarin de geschiedenis nog goed zichtbaar is. Zodra de bladeren verkleuren, krijgen de lanen een warme gloed en verandert iedere bocht weer van uitzicht. Tijdens een wandeling kom je langs plekken zoals de Overtuin, het Grand Canal en verschillende landgoederen.
Midden in het groen ligt ook Museum Belvédère, waardoor je een wandeling makkelijk kunt combineren met kunst. In het gebied lopen verschillende wandelroutes, dus je kunt zelf kiezen hoeveel kilometers je wilt maken. Een deel van de paden is onverhard en kan in de herfst behoorlijk nat worden. Goede schoenen zijn hier dus geen overbodige luxe. Neem onderweg de tijd om rond te kijken, want veel van de geschiedenis zit juist in het landschap verstopt. Oranjewoud geeft je zo een mooie combinatie van buiten zijn, cultuur en Friese historie.
4. Uitwaaien bij het Noarderleech
Wie in de herfst graag de wind opzoekt, zit goed bij het Noarderleech. Hier wandel je door Noard-Fryslân Bûtendyks, het uitgestrekte kwelderlandschap langs de Waddenzee. Vanaf het Kweldercentrum loopt een wandelroute van 5,6 kilometer door het gebied. Onderweg heb je alle ruimte om om je heen te kijken en hoor je vooral vogels, wind en het geluid van het landschap zelf. Op heldere dagen kun je vanaf delen van het gebied de Waddeneilanden zien liggen.
Begin je wandeling bij het Kweldercentrum, dan krijg je meteen meer mee over de natuur en biodiversiteit van de Waddenzee. Dat maakt de wandeling interessanter, omdat je beter begrijpt wat je onderweg ziet. Het landschap kan in de herfst ruig aanvoelen, dus een jas die tegen een flinke bui kan is handig. Honden mogen op deze wandelroute niet mee. Met stevige schoenen en genoeg tijd voor de horizon heb je hier verder weinig nodig.
5. Kies een Friese stad en ga op pad
De Friese elf steden zijn ook in de herfst goede plekken om zonder strak programma te ontdekken. Kies één stad, begin ergens in het centrum en kijk waar je vanzelf terechtkomt. Smalle straatjes, oude gevels, winkels, musea en cafés liggen vaak op loopafstand van elkaar. In Leeuwarden kun je bijvoorbeeld een stadswandeling combineren met het Fries Museum, de Oldehove en de Prinsentuin. Ook de andere Elfsteden hebben hun eigen musea en verhalen rond kunst, ambachten, geschiedenis en het Friese leven.
Wie meer kilometers wil maken, kan een deel van het Elfstedenpad lopen. Deze wandelroute verbindt de elf steden met dorpen en het landschap ertussen. Juist in de herfst werkt die combinatie van stad en buitengebied goed. Valt er onderweg een bui, dan is er altijd wel een museum, winkel of café waar je even naar binnen kunt. Zo wordt een herfstige dag in de stad vanzelf een kleine ontdekkingstocht.
6. Laarzen aan in De Alde Feanen
In Nationaal Park De Alde Feanen laat de herfst zich van een natte kant zien. Rond It Wikelslân wandel je door rietlanden, moeras en open stukken waar water nooit ver weg is. De route is ongeveer vijf kilometer lang en juist in de herfst kunnen de paden behoorlijk drassig worden. Trek daarom waterdichte schoenen of laarzen aan en laat die modder gerust zitten tot je weer thuis bent.
Onderweg wandel je door een landschap waar vogels, water en riet steeds het uitzicht bepalen. Het ene moment loop je beschut, even later kijk je weer ver over het gebied uit. Neem de tijd om af en toe stil te staan en om je heen te kijken, want hier zit veel beweging in het landschap. Door regen en wind kan dezelfde route een dag later alweer anders aanvoelen. Dat maakt De Alde Feanen een fijne plek voor wie in de herfst echt naar buiten wil. Kies een droge jas, trek het gebied in en kijk hoe ver je komt.
7. Struin langs een Friese markt
Een markt is een makkelijke manier om onderweg iets van het lokale leven mee te krijgen. In verschillende Friese plaatsen worden wekelijkse markten, streekmarkten en andere marktdagen georganiseerd. Wat je er vindt verschilt per plek en moment, van brood en groenten tot vis en producten van lokale makers. Neem een tas mee en loop eerst gewoon een rondje voordat je kiest wat mee naar huis gaat. Vaak kom je vanzelf in gesprek met iemand achter een kraam en hoor je waar een product vandaan komt.
Dat maakt een marktbezoek een stuk leuker dan alleen boodschappen doen. In de herfst verandert ook het aanbod en verschijnen er steeds meer producten van het seizoen. Combineer een markt met een wandeling door de plaats waar je bent en je hebt meteen een goede invulling voor een dagdeel. Controleer voor vertrek in de actuele agenda welke markt er op die dag plaatsvindt. Daarna kun je zelf bepalen waar je blijft hangen en wat er uiteindelijk in je tas verdwijnt.
