Stinzenflora in Friesland
Het stinzenflora-seizoen is geopend. In parken en op landgoederen in Fryslân komen de eerste voorjaarsbloeiers weer tevoorschijn. Van sneeuwklokjes tot krokussen, de komende maanden kleurt het historische groen opnieuw.
wat is stinzenflora?
Stinzenplanten zijn bol-, knol- en wortelstokgewassen die vanaf de zestiende eeuw in Nederland zijn geïntroduceerd. Ze werden aangeplant bij stinzen en staten, Friese versterkte huizen en landgoederen. In de achttiende en negentiende eeuw kregen ze een plek in landschappelijke tuinen, waar ze verwilderden en zich blijvend vestigden.
De term ‘stinzenplant’ wordt sinds 1932 gebruikt. Heemkundige Jacob Botke zag deze planten bij de Schierstins in Feanwâlden, waar ze lokaal ‘Stinsblomkes’ werden genoemd. Hij introduceerde de naam voor deze specifieke groep voorjaarsbloeiers.
Bloeiperiode - van de stinzenflora
Het seizoen loopt van februari tot en met mei. De eerste soorten, zoals sneeuwklokjes en winterakonieten, bloeien al aan het einde van de winter. Daarna volgen onder andere krokussen, holwortel, vingerhelmbloem en bostulp. Zodra de bomen in blad komen, loopt het seizoen ten einde.
De bloeitijd verschilt per locatie en per jaar. Bodem, ligging en weersomstandigheden spelen een rol. Via de Stinzenflora-monitor is tijdens het seizoen per gebied te zien welke soorten in bloei staan.
Stinzenflora - de soorten
Wie in het voorjaar een stinzenlocatie bezoekt, ziet geen losse bloemen, maar een opeenvolging van soorten die elkaar in bloei afwisselen. De ene soort kondigt het seizoen aan, de volgende neemt het over. Samen vormen ze het ritme van het Friese voorjaar in historische parken en op landgoederen.
In Fryslân vind je onder meer:
-
Sneeuwklokje
Vaak de eerste die verschijnt. Al vroeg in het seizoen duiken de witte klokjes op tussen het gras en onder oude bomen.
-
Krokus
Brengt paars, wit en geel in het landschap. Groeit in groepen en vormt herkenbare tapijten in het vroege voorjaar.
-
Holwortel
Te herkennen aan zijn buisvormige bloemen, meestal in tinten van paars of roze. Bloeit iets later in het seizoen.
-
Winterakoniet
Valt op door zijn felgele bloemen. Verschijnt kort na of tegelijk met het sneeuwklokje en zorgt voor kleur in de nog kale parken.
-
Vingerhelmbloem
Een ranke voorjaarsbloeier die vaak in grotere aantallen voorkomt en delen van de bosbodem kleurt.
-
Bostulp
Een zeldzamere verschijning, met gele bloemen die zich openen in het zonlicht.
-
Haarlems Klokkenspel
Bloeit later in het seizoen en staat bekend om zijn hoge stelen met hangende bloemen. Op sommige locaties vormt deze soort een opvallende laanbeplanting.
-
Italiaanse Aronskelk
Valt op door zijn pijlvormige bladeren en bloeiwijze. Ook buiten de bloeitijd herkenbaar in het park.
Waar kun je stinzenflora zien?
Op meerdere plekken in Fryslân kun je het seizoen beleven. Onder andere bij:
Landgoed Martenastate wordt genoemd als één van de beste hotspots voor stinzenflora in Nederland. Hier verschijnen achtereenvolgens sneeuwklokjes, krokussen, holwortel, vingerhelmbloem en bostulp. De laan met het Haarlems klokkenspel vormt het sluitstuk van het seizoen.
Voorafgaand aan een bezoek is het raadzaam de kalender van de Stinzenflora-monitor te bekijken. Hier wordt per locatie bijgehouden welke soorten in bloei staan.
Zelf op pad?
Er zijn via It Fryske Gea zoekkaarten beschikbaar voor onder andere Park Jongemastate en het Wikelerbosk. Daarnaast worden er excursies georganiseerd waarbij gidsen meer vertellen over de soorten en hun geschiedenis. Het seizoen is geopend. De komende maanden is het moment om de stinzenflora in Fryslân zelf te bekijken.