Locaties
3649 t/m 3672 van 5658 resultaten
-
By Peek - Familie appartement
By Peek - Familie appartement
Direct boekbaar
-
Vuurtoren van Harlingen
Vuurtoren van Harlingen
-
Natuurtuin 't Hummelhûs
Natuurtuin 't Hummelhûs
-
-
Jekelsteeg
Jekelsteeg
-
Slapen in een trechter
Slapen in een trechter
-
Sudergemaal
Sudergemaal
-
Stavoren (Starum)
Stavoren (Starum)
-
Recreatie in de Tuin
Recreatie in de Tuin
-
Nicolaaskerk Swichum
Nicolaaskerk Swichum
-
Psychiatrische zorg in oorlogsomstandigheden
Psychiatrische zorg in oorlogsomstandigheden
Het Psychiatrisch Ziekenhuis (de PZ) in Franeker was en is een begrip in Friesland. Tijdens de bezetting moest het, naast de achthonderd eigen patiënten, ook bewoners van twee andere instellingen onderdak bieden. De bezetters hadden hun gebouwen gevorderd. Ook andere oorlogsslachtoffers, waaronder evacués uit Limburg, werden opgevangen en verzorgd. En was de TBC-afdeling een ideale plek voor onderduikers.
In de laatste oorlogsmaanden voorzien de keukens van het ziekenhuis al die mensen, en ook nog een groot deel van de Franeker bevolking, van eten.
In 1930 is ten westen van de stad een gloednieuwe en moderne huisvesting verrezen, Groot Lankum genaamd. Het oude onderkomen in de binnenstad (het “Binnengesticht”) blijft daarnaast ook in gebruik. De behandeling van psychiatrische aandoeningen staat nog in de kinderschoenen, medicijnen zijn er nog niet. Patiënten liggen de hele dag in bed, niets te doen.
Het ziekenhuis heeft een TBC-afdeling, die vanwege het besmettingsgevaar geïsoleerd is van de rest van het gebouw. Dat maakt het een perfecte onderduikplaats, de bezetter staat niet te trappelen om daar te controleren . . .
Het is februari 1943 als de Duitsers het Psychiatrisch Ziekenhuis Vogelenzang in Bennebroek vorderen. 369 Patiënten en 100 medewerkers moeten weg en worden met treinen naar Franeker overgebracht. De Franeker patiënten uit het Binnengesticht verhuizen naar de grote zolderverdieping van het nieuwe Groot Lankum, om plaats te maken voor de gasten. De ruimte is veel te krap, maar er is geen keuze.
Als de geallieerde opmars het zuiden van Nederland bereikt, stagneert het front en is vooral de provincie Limburg een tijdlang strijdgebied. Bewoners moeten worden geëvacueerd. In januari 1945 arriveert een trein vol mensen uit Roermond en omgeving na een barre reis verzwakt en hongerig in Franeker. Voordat ze kunnen worden ondergebracht bij gastgezinnen in de omliggende dorpen, worden ze door de medewerkers van de PZ verzorgd en van eten voorzien. Zieken worden opgenomen in het toch al overvolle ziekenhuis.
Alsof het allemaal nog niet moeilijk genoeg is, komen er op 27 maart 1945 ook nog eens 528 patiënten met hun verplegers van het Psychiatrisch Ziekenhuis Dennenoord uit Zuidlaren bij. De panden daar moeten op last van de bezetters op stel en sprong worden ontruimd, want er moet een Duits noodhospitaal in worden gevestigd. De keukens van de PZ moeten alle zeilen bijzetten om de vele monden te voeden. Gelukkig is men eerder al begonnen met het verbouwen van grote hoeveelheden groenten op de terreinen en worden er veertig varkens gehouden voor de vleesbehoefte. Boeren uit de omgeving leveren aardappelen en rapen. Per dag gaat er 3600 kilo aan aardappelen doorheen.
In de allerlaatste dagen voor de bevrijding van Franeker, die uiteindelijk op 15 april plaatsvindt, komt er nog een Duitse order om de PZ te ontruimen, om plaats te maken voor gewonde Duitse soldaten. Maar zover komt het niet meer, de Canadese bevrijders zijn al in aantocht en de bezetters vertrekken halsoverkop.
Een televisiedocumentaire van Omrop Fryslân (deels Friestalig) over de PZ in oorlogstijd ziet u hier.
-
-
Varen met Steven
Varen met Steven
-
De Winkelhaak
De Winkelhaak
-
Rustpunt Werk- en leerbedrijf De Swaen
Rustpunt Werk- en leerbedrijf De Swaen
-
Nynke's Pleats
Nynke's Pleats
Direct boekbaar
-
House of VR Leeuwarden
House of VR Leeuwarden
-
Gaast
Gaast
-
Aldehoeve-logies - Appartement Ien
Aldehoeve-logies - Appartement Ien
Direct boekbaar
-
De spoorwegovergang
De spoorwegovergang
-
Buwepleats - De Pronkkamer
Buwepleats - De Pronkkamer
Duurzaamheidsinfo
-
Tiny Farm House Friesland
Tiny Farm House Friesland
-
Lutz Watervilla's - Wettervilla Tweintich
Lutz Watervilla's - Wettervilla Tweintich
Direct boekbaar
-
Struikelstenen voor vijftien Joodse en zeven Roma slachtoffers
Struikelstenen voor vijftien Joodse en zeven Roma slachtoffers
De Duitse kunstenaar Gunter Demnig begon in 1992 met het project van de struikelstenen door zijn eerste steen te plaatsen bij het stadhuis van Keulen. Wat begon als een kleinschalig initiatief is uitgegroeid tot een internationaal herdenkingsproject met meer dan 100.000 stenen in tientallen landen.
Veel oudere inwoners herinneren zich de bevrijding als een van de grootste feesten uit hun leven, toen de Canadezen hen verlosten van de Duitse bezetting. Tegelijkertijd was er diep verdriet: velen hadden dierbaren verloren die nooit meer terugkwamen.
De Duitse kunstenaar Gunter Demnig maakte van het herdenken van slachtoffers van het nationaalsocialisme zijn levenswerk met de struikelstenen, kleine herdenkingsstenen die overal worden geplaatst waar slachtoffers woonden. Hij vroeg zich steeds af: kan dit opnieuw gebeuren? Minderheden werden toen als zondebok gebruikt, een patroon dat ook vandaag nog herkenbaar is.
Op initiatief van de werkgroep Stroffelstienen legden de cultuurhistorische stichting Smelne’s Erfskip en lokale vrijwilligers in 2016 en 2017 vijftien struikelstenen voor vier Joodse families uit Drachten, die tijdens de Holocaust werden vermoord. In 2025 volgden zeven struikelstenen voor leden van een Romafamilie. Een informatiepaneel in de Kerkstraat vertelt over deze families en de precieze plekken van de struikelstenen, waar zij ooit van hun huis werden weggevoerd.
-
-
it Dreamlân vakantiewoningen
it Dreamlân vakantiewoningen
-
De Thaborhoeve
De Thaborhoeve
