Ga naar inhoud
MAP

It moaiste fan Fryslân

Bezoek de honderd mooiste plekken in Friesland. Architecten Jacob Borren en Bauke Tuinstra stelden zichzelf in 2017 de vraag wat alle bezoekers van de Culturele Hoofdstad in 2018 en daarna in ieder geval zouden moeten zien. Samen met de Leeuwarder Courant, het Friesch Dagblad, Omrop Fryslân en het publiek begonnen ze een zoektocht naar ‘It Moaiste fan Fryslân’. De uitkomst is een lijst met honderd pareltjes in tien verschillende categorieën. Op deze pagina ontdek je de top 10 van het publiek en de top 10 van architecten.

De top 10 van het publiek

1. Eise Eisinga Planetarium

1. Eise Eisinga Planetarium

Het Eise Eisinga Planetarium is het oudst werkende planetarium ter wereld. Toen Eise Eisinga hoorde dat de wereld zou vergaan, bouwde hij van 1774 tot 1781 het planetarium om zo te bewijzen dat deze bewering niet klopte. In 1825 kocht Koning Willen I het planetarium voor de Nederlandse staat, die het vervolgens in 1859 aan de stad Franeker schonk. Het planetarium werkt nog altijd en is tot op de seconde nauwkeurig. En dat allemaal naar aanleiding van een foute bewering!

2. De Waterpoort

2. De Waterpoort

De Sneeker Waterpoort is het symbool van Sneek. Het is vermoedelijk gebouwd rond 1492 en bestaat uit twee achthoekige torens en een brug. De poort werd gebruikt om de toegang over het water naar de stad af te sluiten. Boven de brug is in 1785 een poortwachterswoning gebouwd. De Waterpoort over de vaarroute naar de Kolk is de enige overgebleven waterpoort van Sneek, die tot de 19e eeuw nog vier poorten telde. De architect van de Sneeker Waterpoort is onbekend.

3. De Noorderhaven

Verkregen via organisatie IMFF. Vanuit samenwerking met hen de IMFF pagina's gebouwd.

‘Never a dull moment.’ In de Noorderhaven in Harlingen is het een komen en gaan van boten en jachten van en naar de Waddenzee. De Noorderhaven ligt in het  centrum en wordt omringd door statige oude panden uit het eind van de 19e en begin van de 20e eeuw. Veel van die panden staan op de lijst van rijksmonumenten. Met deze prachtige rijksmonumenten is de Noorderhaven van Harlingen een van de mooiste jachthavens van Nederland.

4. De zeedijk langs de Friese waddenkust

Verkregen via organisatie IMFF. Vanuit samenwerking met hen de IMFF pagina's gebouwd.

Van Stavoren tot Lauwersoog ligt de zeedijk, die het land van Friesland beschermd tegen de zee en het IJsselmeer. Wie boven op de zeedijk staat, ziet  prachtige gebieden, ongerepte natuur en kleine terpdorpen. 

5. De eilander huisjes op Schier

Aan de Middenstreek en de Langestreek op Schiermonnikoog staan de originele eilanderhuizen, gebouwd rond 1720. Ze zijn te herkennen aan de diepe zadeldaken, de topgevels met schoorsteen en hier een daar een oude windmuur. De huizen staan loodrecht op het westen. Op die manier waren de huizen bestand tegen overwaaiend duinzand en de westenwind. Al deze eisen werden gesteld door de eigenaren van Schiermonikkoog, de familie Stachouwer.

6. Het Stadhuis van Bolsward

6. Het Stadhuis van Bolsward Verkregen via organisatie IMFF. Vanuit samenwerking met hen de IMFF pagina's gebouwd.

In de stijl van het Fries maniërisme, geïnspireerd op de Italiaanse kunst, is in 1614-1617 het Stadhuis van Bolsward gebouwd. Het ontwerp kwam van Jacob Gysbert die ook bouwmeester van het gebouw werd. Boven de hoofdingang is een gouden weegschaal, -anker, en –boek afgebeeld, met daarboven een zonnewijzer. Het gebouw is ooit gebouwd als waag, maar werd al snel omgebouwd tot stadhuis van Bolsward.

7. De Kliffenkust langs het IJsselmeer

Verkregen via organisatie IMFF. Vanuit samenwerking met hen de IMFF pagina's gebouwd.

De Kliffenkust is ontstaan dankzij de Zuiderzee, tijdens stormen heeft het water veel grond meegetrokken. Het keileem van Gaasterland was bestand tegen zulke zeestormen, waardoor kliffen van soms wel vijftien meter hoog ontstonden. Bij Warns ligt het Roode Klif, een glooiende helling met een hoogte van circa 10 meter. Het dankt zijn naam aan de rode kleur van de keileem, tegenwoordig is het Roode klif meer groen dan rood van kleur.

8. Apotheek Centraal

Verkregen via organisatie IMFF. Vanuit samenwerking met hen de IMFF pagina's gebouwd.

Het meest opvallende aan dit pand zijn de gele stenen waarin het is opgetrokken; het zogenaamde verblendsteen. Het pand is gebouwd in 1904-1905 en staat op de hoek van de Voorstreek en de Tuinen. Architect is G. B. Broekema die het pand in Jugendstilstijl ontwierp. Een bijzonder element is het tegeltableau waarop Hygieia, de Griekse godin van de gezondheid is afgebeeld. Daarboven staat de naam van het pand, Apotheek Centraal. Het pand dient nog altijd als apotheek.

9. Park Vijversburg

9. Park Vijversburg

Villa Vijversburg is gebouwd rond 1844 door Nicolaas Ypey. De villa is omringd door een groot park met een oppervlakte van 15 hectare. Het park ontvangt gemiddeld 100.000 bezoekers per jaar. In 2014 is gestart met de uitbreiding naar 30 hectare. Er zijn uit vijvers, paden, een boomgaard, bruggen, een eiland en een uitzichtheuvel waarin kunstobjecten staan. Een prachtig park, waarin cultuur, welzijn, historie, natuur en kunst met elkaar verweven zijn.

10. Het Karmelklooster

Een strenge uitstraling aan de buitenkant, maar binnen is er een verrassend intieme atmosfeer dankzij de kruisgangen rond de binnentuin en doorkijkjes naar de slottuinen. Tot 1993 werd de Karmel gebruikt als klooster van de zusters Karmelietessen. Nu dient het als locatie voor vergaderingen en ontvangsten, overnachtingen voor groepen, trouwlocatie en kan er afscheid genomen worden van een overledene in de kapel. Er zijn exposities met lezingen en concerten.

De top 10 van de architecten - In willekeurige volgorde

Woonzorgcomplex Offingaburg

Verkregen via organisatie IMFF. Vanuit samenwerking met hen de IMFF pagina's gebouwd.

Offingaburg in Hallum is gebouwd op de plek waar eerder de koekjesfabriek van Hellema stond, op de flank van de terp. Het is vernoemd naar een in 1738 afgebroken state uit de nabije omgeving. Het hoogteverschil tussen terp en het naastgelegen terrein heeft geleid tot een bijzondere opzet.  Het complex heeft gezinswoningen op het hoge niveau en daaronder seniorenappartementen, aansluitend op het lage niveau. Het doel is ouderen blijvend een plek te bieden in het dorp en contact en nabuurschap tussen verschillende bewonersgroepen te bevorderen. Dat is nodig in een gebied waar bevolkingskrimp op de loer ligt en voorzieningen verdwijnen

Girokantoor, Leeuwarden

Verkregen via organisatie IMFF. Vanuit samenwerking met hen de IMFF pagina's gebouwd.

Het iconische Girokantoor, monumentaal geplaatst in de as van de Lange Marktstraat, staat voor de ontwikkeling van Leeuwarden als zakencentrum. Het gebouw heeft een zware betonnen kern, waaraan de vloeren hangen. Dit wordt expressief gemaakt door de verticale betonelementen in de gevel. Op deze wijze is het maaiveld vrij indeelbaar met laagbouw. Het gebouw wordt bekroond door een kunstwerk van Marte Röling.  

Oosterkerk, Kollum

Verkregen via organisatie IMFF. Vanuit samenwerking met hen de IMFF pagina's gebouwd.

De Oosterkerk in Kollum uit 1925 is ontworpen als gereformeerde kerk. De kerk is gebouwd in baksteen in een expressieve stijl, verwant aan de Amsterdamse School. De gevel kent veel bijzonder metseldetails en gesinterde bakstenen. Het interieur heeft eenzelfde bijzondere kwaliteit. De plafonds zijn beschilderd door George Martens, een van de oprichters van de Groninger kunstenaarsgroep De Ploeg.

Noorderbegraafplaats Leeuwarden

Verkregen via organisatie IMFF. Vanuit samenwerking met hen de IMFF pagina's gebouwd.

Aan het einde van een lange oprijlaan werd in de jaren ‘60 een sober ‘dienstengebouwtje’ gerealiseerd. Bij de renovatie ishet gebouwtje getransformeerd tot een aula waar respectvol afscheid kan worden genomen. De formele route van het afscheid nemen kreeg de prioriteit met een royale entree aan het einde van de oprijlaan. De herdenkingsruimte is verplaatst waardoor de relatie met de begraafplaats is versterkt. De beide kopgevels zijn volledig transparant, de langsgevels bestaan uit stroken gefigureerd glas in verschillende kleuren. Het gekleurde glas sluit goed aan op de veelheid aan kleuren op de begraafplaats.

Hollanderwijk, Leeuwarden

Verkregen via organisatie IMFF. Vanuit samenwerking met hen de IMFF pagina's gebouwd.

Het stedenbouwkundig plan en het ontwerp voor de woningen van De Hollanderwijk in Leeuwarden is tussen 1913 en 1915 gemaakt door W.C. de Groot. De buurt kenmerkt zich door een aantal evenwijdige groene straten met geschakelde eenvoudige arbeiderswoningen in een krachtige vernieuwingsstijl. Deze straten worden doorsneden door een bredere en aantrekkelijk slingerende straat. De wijk is een prachtig voorbeeld uit de beginperiode van de sociale woningbouw.

Centrale As, Nijenga – Dokkum

Verkregen via organisatie IMFF. Vanuit samenwerking met hen de IMFF pagina's gebouwd.

De Centrale As is de weg die het noordoosten van Friesland ontsluit. De weg zorgt voor een veel snellere verbinding en ontlast veel dorpen van doorgaand verkeer. Dit zorgt voor meer veiligheid en verbetering van de leefbaarheid en heeft als doel de economie van het gebied te stimuleren. De inpassing van de weg in het landschap, waaronder het Nationaal Landschap De Noordelijke Friese Wouden, is erg zorgvuldig. De weg is vormgegeven als een ‘eigentijdse slingerweg’. Ook is de bestaande landschappelijke structuur in de directe omgeving van de weg  versterkt. In veel dorpen is het verdwijnen van het doorgaande verkeer aangegrepen om de dorpsstructuur te verbeteren.

Hooglandgemaal, Stavoren

Verkregen via organisatie IMFF. Vanuit samenwerking met hen de IMFF pagina's gebouwd.

Het Hooglandgemaal in Stavoren uit 1966 voert het water uit de Friese boezem af naar het IJsselmeer en zorgt er mede voor dat de Friezen droge voeten houden. Deze functie is heel duidelijk zichtbaar gemaakt in een heldere functionalistische betonarchitectuur. Het hangende betondak overspant de waterloop.De transparante langsgevels tonen de techniek en het machinepark van het gemaal. De krachtige en simpele hoofdvorm vertelt over de functie en is op grote afstand afleesbaar, ook voor schippers die de oversteek maken vanaf Noord-Holland.

Blokhuispoort, Leeuwarden

Blokhuispoort, Leeuwarden

Rond 1500 is op deze plek het Blokhuis gebouwd, ter verdediging van de stad en om de bevolking onder de duim te houden. Later diende het enkel als gevangenis. In de 19de eeuw kreeg het complex de huidige vorm, merendeels ontworpen door vader en zoon Metzelaar. Na het opheffen van de gevangenisfunctie is het complex een culturele broedplaats geworden, met horeca, onderwijsinstellingen en de bibliotheek. In 2018 is de Blokhuispoort bovendien het bruisende hart van de Culturele Hoofdstad. De herontwikkeling door Boei, ontworpen door TWA architecten en anderen, won in 2018 de Gulden Fenix voor de beste transformatie van Nederland.

Uniastate, Bears

Uniastate, Bears

Uniastate is de locatie van de voormalige stins of state in Bears, een van de honderden stinsen of states die de provincie rijk was. Het waren versterkte adellijke woonhuizen. Veel van de stinsen zijn in de loop van de 18de en 19de eeuw gesloopt vanwege achterstallig onderhoud, maar de sporen zijn in het landschap achtergebleven. Deze stins, woonhuis van de familie Unia, is in 1756 gesloopt. Begin jaren 90 is hier een door kunstenaar Beb Mulder ontworpen stalen replica gebouwd. Deze doet de state herleven. De oorspronkelijk poort uit 1616 is nog steeds aanwezig.

Afsluitdijk

Afsluitdijk

De 32,5 kilometer lange Afsluitdijk tussen Noord-Holland en Friesland is een van de grootste waterbouwkundige werken ooit.  Met de voltooiing in 1932 veranderde de Zuiderzee in het IJsselmeer. De Afsluitdijk was een belangrijk onderdeel van de Zuiderzeewerken, waarbij naast de inpoldering, veiligheid een belangrijk motief was. De kustlijn werd sterk verkort en de bereikbaarheid van Friesland per auto sterk verbeterd. De Afsluitdijk heeft gezorgd voor grote landschappelijke verschillen tussen de kustgebieden van het IJsselmeer en die van de Waddenzee. Het gevoel van thuiskomen zodra je bij Den Oever de Afsluitdijk op rijdt, is voor vele Friezen herkenbaar.

Schrijf je in voor onze nieuwsbrief

Ontvang het laatste nieuws, tips en aanbiedingen van Friesland.nl


Menselijke validatie is mislukt

Lees hier hoe wij omgaan met je gegevens